Το διαστημικό τηλεσκόπιο Swift της NASA, που επί σχεδόν 22 χρόνια κατέγραφε τις ισχυρότερες εκρήξεις στο Σύμπαν, αναμένεται να εισέλθει ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα της Γης την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου. Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ, η επανείσοδος τοποθετείται περίπου στις 10:30 το πρωί ώρα Ελλάδος, με περιθώριο αβεβαιότητας 11 ωρών. Η NASA εκτιμά ότι το μεγαλύτερο μέρος του σκάφους θα καεί, ωστόσο ορισμένα εξαρτήματα αναμένεται να επιβιώσουν και να πέσουν σε μια ζώνη γύρω από τον ισημερινό. Το τέλος του Swift έρχεται μετά την αποτυχία της αποστολής που σχεδίασε η NASA για να το ανεβάσει σε ψηλότερη τροχιά.
- Η επανείσοδος του Swift εκτιμάται για την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου γύρω στις 10:30 ώρα Ελλάδος, με αβεβαιότητα ±11 ωρών.
- Θραύσματα μπορούν να πέσουν μόνο μεταξύ 20,6 μοιρών νότιου και 20,6 μοιρών βόρειου γεωγραφικού πλάτους.
- Η NASA υπολογίζει την πιθανότητα τραυματισμού ανθρώπου σε περίπου 1 στις 2.100.
- Το σκάφος διάσωσης LINK της Katalyst παρουσίασε προβλήματα ελέγχου προσανατολισμού και η αποστολή εγκαταλείφθηκε.
Μια ζώνη γύρω από τον ισημερινό στο «στόχαστρο» των θραυσμάτων
Το Swift ζυγίζει περίπου 1.450 κιλά και έχει ύψος 5,6 μέτρα και πλάτος 5,4 μέτρα, διάσταση που περιλαμβάνει σε μεγάλο βαθμό τους αναπτυσσόμενους ηλιακούς συλλέκτες του. Σύμφωνα με τη NASA, τα σημεία όπου ενδέχεται να καταλήξουν τα εξαρτήματα που θα αντέξουν την επανείσοδο μπορεί να βρίσκονται σε διαφορετικά ημισφαίρια, ανάλογα με την ακριβή στιγμή της πτώσης. Λόγω της μικρής κλίσης της τροχιάς του, οι πιθανές περιοχές περιορίζονται μεταξύ 20,6 μοιρών νότιου και βόρειου γεωγραφικού πλάτους.
Ο αεροναυπηγός Ντιν Σλέιντεν, της βρετανικής εταιρείας εξαρτημάτων ακριβείας Accu Components, ανέφερε στο Space.com ότι η πτώση είναι πιθανό να συμβεί πάνω από περιοχές της Αφρικής, της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ασίας και της Λατινικής Αμερικής. Το ιταλικό πρακτορείο ANSA σημειώνει ότι τα θραύσματα θα πέσουν σχεδόν σίγουρα στη θάλασσα ή σε ακατοίκητες περιοχές.
«Ο κίνδυνος να προκληθεί βλάβη σε οποιονδήποτε στη Γη είναι απίθανος — περίπου 1 στις 2.100», αναφέρει η NASA, η οποία μαζί με τη Διαστημική Δύναμη των ΗΠΑ συνεχίζει να παρακολουθεί την επανείσοδο και να επικαιροποιεί τις προβλέψεις.
Οι εκτιμήσεις για τη χρονική στιγμή έχουν διαφοροποιηθεί: το ANSA είχε μεταδώσει εκτίμηση της NASA για τις 17:18 ώρα Ιταλίας της 3ης Νοεμβρίου, με περιθώριο 12 ωρών. Κατά το ίδιο πρακτορείο, το ίχνος φωτιάς θα μπορούσε να είναι ορατό ακόμη και σε πλήρες φως της ημέρας, με μέγεθος λαμπρότητας μεταξύ -8 και -10, όπως επισημαίνει ο εξειδικευμένος ιστότοπος Spaceweather.com.
Πώς αποτυχαίνει η διάσωση του Swift
Η τροχιά του Swift εξασθενούσε πολύ γρήγορα, καθώς, σύμφωνα με το The Verge, ηλιακές καταιγίδες το είχαν σπρώξει χαμηλότερα. Στις αρχές Ιουλίου η NASA ξεκίνησε την αποστολή Swift Boost: το ρομποτικό σκάφος LINK, που ανέπτυξε η εταιρεία Katalyst, εκτοξεύτηκε στις 3 Ιουλίου με στόχο να προσδεθεί στο τηλεσκόπιο και να το ανεβάσει σε ασφαλή τροχιά 600 χιλιομέτρων, ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί για αρκετά ακόμη χρόνια.
Το LINK, όμως, αντιμετώπισε προβλήματα στον έλεγχο του προσανατολισμού του, με αποτέλεσμα να περιστρέφεται ανεξέλεγκτα, γεγονός που προκάλεσε και προβλήματα επικοινωνίας. Λίγες εβδομάδες αργότερα η NASA αποφάσισε να τερματίσει την αποστολή, ενώ, σύμφωνα με το In.gr, το ίδιο το σκάφος έπεσε επίσης πίσω στη Γη.
Στις 20 Οκτωβρίου η NASA ανέφερε ότι η τροχιά του τηλεσκοπίου είχε κατέβει στα 275 χιλιόμετρα. Το Swift μπήκε σε κατάσταση ασφαλείας και έλαβε εντολή να κλείσει τα όργανά του, θέτοντας ουσιαστικά τέλος στη λειτουργία του στα τέλη Οκτωβρίου.
Τι θα επιβιώσει από την επανείσοδο
«Μόλις το Swift κατέβει σε ύψος περίπου 120 χιλιομέτρων, το τέλος συνήθως έρχεται μέσα σε λίγα λεπτά», εξήγησε ο Σλέιντεν. Όπως περιέγραψε, οι ηλιακοί συλλέκτες και οι κεραίες αποσπώνται συνήθως πρώτοι, ενώ σε ύψος περίπου 78 χιλιομέτρων το κύριο σώμα διαλύεται και το μεγαλύτερο μέρος του λιώνει και εξαερώνεται.
Το κύριο σώμα είναι από αλουμίνιο, που λιώνει σε σχετικά χαμηλές θερμοκρασίες. Πιθανότερο να αντέξουν είναι εξαρτήματα από πυκνότερα υλικά, όπως τιτάνιο, χάλυβας και γυαλί: κατά τον Σλέιντεν, οι έξι τροχοί αντίδρασης με τους οποίους το Swift προσανατολιζόταν, καθώς και φακοί και κάτοπτρα. Η μάσκα του, από περίπου 52.000 μικρά μολύβδινα πλακίδια, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα λιώσει. «Μόνο λιγοστά μικρά, καψαλισμένα θραύσματα αναμένεται να φτάσουν στο έδαφος», εκτίμησε.
Είκοσι δύο χρόνια παρατηρήσεων αντί για δύο
Το Swift, επίσημα Neil Gehrels Swift Observatory, εκτοξεύτηκε το 2004 για μια βασική αποστολή δύο ετών, με στόχο τη μελέτη των εκλάμψεων ακτίνων γάμμα, των ισχυρότερων εκρήξεων του Σύμπαντος. Με τα τρία τηλεσκόπιά του εξελίχθηκε σε παρατηρητήριο γενικής χρήσης πολλαπλών μηκών κύματος, που στρεφόταν γρήγορα προς παροδικά φαινόμενα και ειδοποιούσε άλλα παρατηρητήρια.
Μέχρι το τέλος της λειτουργίας του είχε παρατηρήσει περισσότερες από 2.000 εκλάμψεις ακτίνων γάμμα και είχε συλλέξει δεδομένα για 1.400 εκρήξεις υπερκαινοφανών.
Μελέτησε επίσης ενεργούς γαλαξίες που τροφοδοτούνται από υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες, άστρα που διαλύθηκαν από μαύρες τρύπες, καθώς και κομήτες και αστεροειδείς του ηλιακού μας συστήματος.
Σχολιάζοντας την πτώση, ο Ντάρεν ΜακΝάιτ της LeoLabs, εταιρείας που παρακολουθεί αντικείμενα σε τροχιά γύρω από τη Γη, επισήμανε ότι ο αριθμός των δορυφόρων και των τμημάτων πυραύλων που πέφτουν στη Γη κάθε χρόνο έχει δεκαπλασιαστεί την τελευταία πενταετία, καθώς οι εκτοξεύσεις πολλαπλασιάζονται.































