Μια πρωτοφανή παρατήρηση αστρικής συγχώνευσης στις παρυφές του γαλαξία της Ανδρομέδας παρουσιάζει ερευνητική ομάδα, συνδυάζοντας δεδομένα του James Webb με καταγραφές άλλων τηλεσκοπίων. Στο σύστημα Bao, περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, ένας γιγάντιος αστέρας κατάπιε τον μικρότερο συνοδό του, με την έκλαμψη να καταγράφεται το 2025.
Επικεφαλής της μελέτης, που δημοσιεύθηκε στο Nature, είναι ο αστροφυσικός Βιράτζ Καραμπέλκαρ του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Η ομάδα του παρακολουθούσε το ασυνήθιστο σύστημα από το 2023. Το James Webb το παρατήρησε μόλις 47 ημέρες μετά την κορύφωση της έκλαμψης — την ταχύτερη τέτοια παρατήρηση παρακολούθησης, σύμφωνα με τη NASA.
«Οι αστρικές συγχωνεύσεις είναι πολύ, πολύ δύσκολο να παρατηρηθούν σε πραγματικό χρόνο, επειδή είναι δύσκολο να προβλεφθούν», δήλωσε ο Καραμπέλκαρ. Στην περίπτωση του Bao, οι ερευνητές διέθεταν καταγραφές πριν, κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά το φαινόμενο, τις οποίες συνέκριναν με προσομοιώσεις.
Επτά περιφορές οδήγησαν τον συνοδό στο εσωτερικό του γίγαντα
Πριν από την έκλαμψη, ο μεγαλύτερος αστέρας είχε μάζα επταπλάσια του Ήλιου, ακτίνα 350 φορές μεγαλύτερη και φωτεινότητα 18.000 φορές υψηλότερη. Οι προσομοιώσεις έδωσαν και την πρώτη εκτίμηση για τον μικρότερο συνοδό: περίπου 0,7 ηλιακές μάζες, με ελαφρώς μικρότερη ακτίνα και χαμηλότερη φωτεινότητα από τον Ήλιο.
Οι δύο αστέρες περιφέρονταν ο ένας γύρω από τον άλλο επί χιλιετίες. Όταν όμως ο μικρότερος ήρθε σε επαφή με την επιφάνεια του μεγαλύτερου, η διαδικασία μέχρι τη συνένωσή τους διήρκεσε μόλις επτά περιφορές, περίπου επτά χρόνια. Σε άλλες γνωστές συγχωνεύσεις δύο μικρότερων αστέρων είχαν μεσολαβήσει χιλιάδες περιφορές.
Η επαφή αυτή σήμανε την έναρξη της λεγόμενης εξέλιξης κοινού περιβλήματος: οι δύο αστέρες μοιράζονταν πλέον ένα εξωτερικό στρώμα αερίου. Ο μικρότερος έχανε τροχιακή ενέργεια λόγω της αντίστασης μέσα στο περίβλημα και ακολουθούσε σπειροειδή πορεία προς το εσωτερικό, ενώ αέριο από τα εξωτερικά στρώματα του μεγαλύτερου διέφευγε στο διάστημα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της μελέτης που παραθέτει το Space.com, η έκλαμψη εκτίναξε υλικό συνολικής μάζας περίπου 0,1 έως 0,2 φορές εκείνης του Ήλιου. Οι παρατηρήσεις του Webb στο μέσο υπέρυθρο βοήθησαν επίσης στην ανασύνθεση της σκόνης που είχε αποβάλει ο μεγαλύτερος αστέρας επί αιώνες.
Οι καταγραφές αποκάλυψαν την πορεία προς την έκλαμψη
Η αναδρομή στα δεδομένα έδειξε ότι η φωτεινότητα του συστήματος ήταν σταθερή πριν από το 2018. Το Bao τράβηξε την προσοχή της ομάδας τον Φεβρουάριο του 2023 σε δεδομένα της αποστολής NEOWISE, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2024 το τηλεσκόπιο WINTER κατέγραψε αύξηση της φωτεινότητας και εκπομπή σκόνης.
Τον Ιούλιο του 2025, το SPHEREx παρατήρησε γρήγορη εξασθένηση στο ορατό φως και ενίσχυση στο υπέρυθρο. Το Zwicky Transient Facility ανίχνευσε την έκλαμψη στις 17 Οκτωβρίου 2025. Ακολούθησαν παρατηρήσεις από τα Swift και Gemini North τον Νοέμβριο και από το James Webb στις 24 Δεκεμβρίου.
Η NASA παρουσιάζει τα δεδομένα του Webb ως επιβεβαίωση της συγχώνευσης. Ωστόσο, στο Space.com ο Καραμπέλκαρ διατηρεί μια επιφύλαξη: εναλλακτικά, μπορεί να επέζησαν και οι δύο αστέρες σε πολύ στενότερη τροχιά. Όπως σημειώνει, η συνεχιζόμενη παρακολούθηση, αφού καταλαγιάσουν οι επιδράσεις της έκλαμψης, είναι απαραίτητη για να εξακριβωθεί οριστικά η έκβαση.
- Το σύστημα Bao βρίσκεται στην Ανδρομέδα, περίπου 2,5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά.
- Ο μεγαλύτερος αστέρας είχε επταπλάσια μάζα από τον Ήλιο και ο συνοδός του περίπου 0,7 ηλιακές μάζες.
- Το James Webb παρατήρησε το σύστημα 47 ημέρες μετά την κορύφωση της έκλαμψης.
- Η NASA αναφέρει επιβεβαίωση συγχώνευσης, ενώ ο επικεφαλής ερευνητής διατηρεί επιφύλαξη σε δηλώσεις του στο Space.com.































