Η OpenAI ανακοίνωσε την Τρίτη το ChatGPT for Teens, μια έκδοση του δημοφιλούς chatbot σχεδιασμένη ειδικά για εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών. Η νέα εμπειρία συγκεντρώνει υπό μία στέγη υπάρχοντα μέτρα προστασίας και προσθέτει νέα χαρακτηριστικά ασφαλείας και εκπαιδευτικά εργαλεία. Το βασικό της γνώρισμα είναι ότι ενεργοποιείται αυτόματα: δεν χρειάζεται ο έφηβος να δημιουργήσει νέο λογαριασμό ή να αλλάξει κάτι. Όπως εξηγεί η Lauren Jonas, επικεφαλής του τμήματος νέων και οικογενειών της OpenAI, «αν προβλέψουμε ότι είσαι κάτω των 18 ή μας το έχεις δηλώσει, αυτή γίνεται η προεπιλεγμένη σου εμπειρία».
- Το ChatGPT for Teens ενεργοποιείται αυτόματα για όσους δηλώνουν ηλικία 13-17 ή εκτιμώνται κάτω των 18.
- Μπλοκάρει ρομαντικές και σεξουαλικές συνομιλίες, ενώ περιορίζει περιεχόμενο για αυτοτραυματισμό και βία.
- Παρέχει εκπαιδευτικά εργαλεία, γονικούς ελέγχους, «Ώρες Ησυχίας» και ειδοποιήσεις σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου.
Παιδιά κάτω των 13 ετών δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν την πλατφόρμα, σύμφωνα με την πολιτική ηλικίας της εταιρείας. Η OpenAI δεν επαληθεύει την ηλικία των χρηστών, αλλά χρησιμοποιεί μηχανισμούς εκτίμησης που κρίνουν αν κάποιος είναι ανήλικος με βάση παράγοντες όπως το είδος των ερωτημάτων του. Πρόκειται για προσέγγιση παρόμοια με αυτή που εφαρμόζει η Meta στους λογαριασμούς εφήβων στο Instagram, με αυστηρότερους περιορισμούς περιεχομένου και ιδιωτικότητας.
Δύο πυλώνες: μάθηση και ασφάλεια
Η εμπειρία δομείται γύρω από δύο άξονες. Στο σκέλος της μάθησης, ενσωματώνεται η λειτουργία μελέτης (Study Mode), όπου το chatbot υιοθετεί σωκρατική προσέγγιση: αντί να δίνει έτοιμη απάντηση, καθοδηγεί τον χρήστη να καταλήξει μόνος του στη λύση. Νέες «υπενθυμίσεις υπεύθυνης εκπόνησης εργασιών» αναγνωρίζουν πότε ένας έφηβος προσπαθεί να παρακάμψει μια εργασία και τον κατευθύνουν στη λειτουργία μελέτης, ενώ οι «Ώρες Μελέτης» ενεργοποιούν αυτόματα το Study Mode σε καθορισμένες ώρες. Η OpenAI αναφέρει επίσης βελτιωμένες οπτικοποιήσεις για την εξήγηση εννοιών: ενώ τον Μάρτιο κάλυπταν πάνω από 70 θέματα, σήμερα ο αριθμός ξεπερνά τα 300, με αντικείμενα όπως τα ολοκληρώματα, η μίτωση και οι φάσεις της Σελήνης.
Στο σκέλος της ασφάλειας, η εταιρεία επιχειρεί να αποθαρρύνει τους νέους από το να αντιμετωπίζουν το ChatGPT ως άνθρωπο. «Προσθέτουμε αυστηρότερους περιορισμούς στα σχεσιακά όρια: το μοντέλο δεν πρέπει να αυτοαποκαλείται φίλος, να υπονοεί ότι έχει προσωπικά συναισθήματα ή ότι διαθέτει συνείδηση», δηλώνει η Jonas. Οι υπενθυμίσεις για διάλειμμα θα εμφανίζονται συχνότερα, ενώ έφηβοι και γονείς μπορούν να ορίζουν «Ώρες Ησυχίας». Οι γονικοί έλεγχοι απαιτούν τη συναίνεση και του εφήβου και του κηδεμόνα, επιτρέποντας τη σύνδεση λογαριασμών και τη λήψη ειδοποιήσεων σε καταστάσεις υψηλού κινδύνου, μεταξύ άλλων για διατροφικές διαταραχές.
Γιατί έχει σημασία η κίνηση αυτή
Η ανακοίνωση έρχεται εν μέσω εντεινόμενης κριτικής για τον τρόπο με τον οποίο τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης επηρεάζουν τους νεότερους χρήστες. Η OpenAI αντιμετωπίζει πολλαπλές αγωγές που την κατηγορούν ότι το ChatGPT προκάλεσε βλάβη σε παιδιά — μεταξύ αυτών, μετά τον θάνατο του 16χρονου Adam Raine, η εταιρεία είχε ανακοινώσει πέρυσι ότι εργαζόταν σε σύστημα αυτόματης αναγνώρισης εφήβων. Γονείς, εκπαιδευτικοί και ειδικοί της παιδικής ανάπτυξης έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει για τους κινδύνους: έρευνα ομάδας εποπτείας διαπίστωσε πέρυσι ότι το ChatGPT μπορούσε να δώσει σε 13χρονους λεπτομερείς οδηγίες για χρήση ουσιών ή απόκρυψη διατροφικών διαταραχών.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 της Common Sense Media, στις ΗΠΑ πάνω από το 70% των εφήβων στρέφονται σε chatbot τεχνητής νοημοσύνης για συντροφικότητα, ενώ οι μισοί τα χρησιμοποιούν τακτικά.
Ο διευθύνων σύμβουλος της OpenAI, Sam Altman, έχει περιγράψει τη «συναισθηματική υπερεξάρτηση» από την τεχνολογία ως «πολύ συχνό φαινόμενο» στους νέους. Για τους χρήστες της εφηβικής έκδοσης, το chatbot εμποδίζεται πλέον να υπονοήσει ότι τρέφει συναισθήματα ή ότι βιώνει εμπειρίες.
Τι ακολουθεί
Παρότι η OpenAI παρουσιάζει την κίνηση ως νέα εμπειρία, πολλά από τα μέτρα δεν είναι πρωτότυπα: η πρόβλεψη ηλικίας εισήχθη στις αρχές του έτους, οι γονικοί έλεγχοι και η λειτουργία μελέτης πριν από περίπου έναν χρόνο, ενώ οι συχνότερες υπενθυμίσεις διαλείμματος τον προηγούμενο μήνα. Η εταιρεία λέει ότι οι προστασίες στηρίζονται σε συνεχή έρευνα ασφάλειας και ότι σκοπεύει να δημοσιεύσει περισσότερα από όσα μαθαίνει, καθώς και να προσθέσει νέα χαρακτηριστικά. Για τους γονείς εφήβων, αυτό σημαίνει πρακτικά ότι διαθέτουν πλέον περισσότερα εργαλεία εποπτείας — υπό την προϋπόθεση ότι τόσο οι ίδιοι όσο και τα παιδιά τους θα επιλέξουν να τα ενεργοποιήσουν.
Πιστεύετε ότι μια «εφηβική λειτουργία» αρκεί για να καταστήσει ασφαλή τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τους νέους ή χρειάζονται αυστηρότερα μέτρα; Μοιραστείτε τη γνώμη σας.
