Η μαζική εισροή μεταναστών από το Μαρόκο στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα πυροδότησε αλυσιδωτές αντιδράσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Μαδρίτη ανακοίνωσε την αποστολή στρατού για την ενίσχυση της φύλαξης των συνόρων, η Γαλλία σφίγγει τους ελέγχους στη μεθόριο με την Ισπανία, ενώ η Κομισιόν και αρκετές κυβερνήσεις-μέλη αντέδρασαν έντονα. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της περιφερειακής κυβέρνησης της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι πέρασαν στο ισπανικό έδαφος μέσα σε λίγες ημέρες, καθώς πολλοί κολύμπησαν γύρω από τα κυματοθραύστη που χωρίζουν τη μαροκινή από την ισπανική πλευρά.
- Η Ισπανία ανέπτυξε στρατό, επιπλέον αστυνομικούς, δύτες, drones και σκάφη στη Θέουτα.
- Η Γαλλία ενισχύει τους ελέγχους στα σύνορά της με την Ισπανία, φτάνοντας σε 334 επιπλέον αστυνομικούς και χωροφύλακες.
- Ιταλία, Φινλανδία και Δανία ζήτησαν να εξεταστεί η αναστολή της Ισπανίας από τη ζώνη Σένγκεν.
- Οι αναφορές για τον αριθμό των νεκρών στη θάλασσα διαφέρουν μεταξύ των πηγών.
Η κρίση ξέσπασε με χιλιάδες ανθρώπους να περνούν τα σύνορα
Η Θέουτα, ισπανική πόλη-θύλακας στη βορειοδυτική άκρη της Αφρικής με πληθυσμό γύρω στους 85.000 κατοίκους, βρέθηκε αντιμέτωπη με πρωτόγνωρη πίεση. Βίντεο κατέγραψαν πλήθη ανθρώπων να επιχειρούν να παρακάμψουν τους κυματοθραύστες ή να σκαρφαλώσουν στον συνοριακό φράχτη, ενώ εκατοντάδες κολυμπούσαν από τη μαροκινή πλευρά χρησιμοποιώντας σαμπρέλες και άλλα σωσίβια μέσα.
«Η κατάσταση είναι απόλυτο χάος», δήλωσε στο Associated Press ο Ρασίντ Σμπίχι, επικεφαλής της ένωσης που εκπροσωπεί την ισπανική Guardia Civil στη Θέουτα, κάνοντας λόγο για «χιλιάδες μετανάστες» και για σύνορα που «κατέρρευσαν πλήρως».
Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των αφίξεων διαφέρουν: ο Βίβας ανέφερε ότι περίπου 60.000 άνθρωποι πέρασαν στο ισπανικό έδαφος, ενώ οι ισπανικές αρχές, σύμφωνα με άλλες αναφορές, υπολόγισαν έως και 49.000 μέσα σε ένα 24ωρο. Τραγικός ήταν και ο απολογισμός στη θάλασσα, αν και τα στοιχεία ποικίλλουν: αρχικές πληροφορίες έκαναν λόγο για εννέα νεκρούς, ενώ μεταγενέστερες αναφορές ανέβασαν τον αριθμό σε τουλάχιστον 18 και έως 34 ανθρώπους.
Η Θέουτα ζήτησε κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης
Ο Βίβας ζήτησε από την κυβέρνηση της Μαδρίτης να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης για λόγους εθνικής ασφάλειας και να αναπτύξει τον στρατό στα σύνορα, μετά από ομόφωνη απόφαση των τοπικών φορέων. «Αντιμετωπίζουμε μια ανθρωπιστική και κοινωνική έκτακτη ανάγκη» εθνικών διαστάσεων, ανέφερε, τονίζοντας ότι οι πόροι της μικρής πόλης έχουν υπερβεί τα όριά τους.
Οι σκηνές θύμισαν ανάλογη κρίση τον Μάιο του 2021, όταν περισσότεροι από 8.000 άνθρωποι εισήλθαν στη Θέουτα μέσα σε μόλις δύο ημέρες.
Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ δεσμεύτηκε για «άμεση απάντηση», λέγοντας ότι η κυβέρνηση κινητοποιεί «όλους τους αναγκαίους πόρους» σε συνεργασία με τις μαροκινές και τις διεθνείς αρχές. Η Μαδρίτη έστειλε στρατιωτικό προσωπικό για την ενίσχυση της Guardia Civil, καθώς και επιπλέον αστυνομικούς, δύτες, drones και σκάφη, ενώ ο Σάντσεθ και ο υπουργός Εσωτερικών μετέβησαν στον θύλακα.
Έντονες αντιδράσεις και εκκλήσεις για αναστολή του Σένγκεν
Η κρίση μετατράπηκε γρήγορα σε διπλωματικό ζήτημα. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τις εικόνες στη Θέουτα «απαράδεκτες», σημειώνοντας ότι «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε κανέναν να έρθει στην Ένωσή μας χωρίς να σέβεται τους κανόνες μας».
Η Ιταλία ζήτησε την αναστολή της Ισπανίας από τη ζώνη ελεύθερης μετακίνησης Σένγκεν — ένα αίτημα που προκάλεσε την αντίδραση της Μαδρίτης, η οποία κάλεσε τον Ιταλό πρέσβη και κατηγόρησε τη Ρώμη ότι εκμεταλλεύεται την κρίση. Φινλανδία και Δανία τάχθηκαν υπέρ της ιταλικής θέσης, με τη Δανή πρωθυπουργό Μέτε Φρεντερίκσεν να δηλώνει ότι η ΕΕ πρέπει να «εξετάσει όλες τις επιλογές». Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε από το Μαρόκο να «πάρει πίσω αμέσως τους παράτυπους μετανάστες».
Ο χώρος Σένγκεν επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα των κρατών-μελών· η προσωρινή επαναφορά ελέγχων προβλέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις. Η επίκληση αναστολής ενός κράτους από πλευράς άλλων κυβερνήσεων αποτελεί ένδειξη του πόσο έντονη είναι η πολιτική πίεση γύρω από το μεταναστευτικό.
Η Γαλλία ενισχύει τη μεθόριο με την Ισπανία
Ο Γάλλος υπουργός Εσωτερικών Λοράν Νουνιές ανακοίνωσε ενίσχυση των ελέγχων στα γαλλοϊσπανικά σύνορα, ύστερα από εντολή του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε, από την Παρασκευή αναπτύχθηκαν 184 επιπλέον αστυνομικοί, με τον αριθμό να ανεβαίνει σε 334 αστυνομικούς και χωροφύλακες από το Σάββατο, επιπλέον του προσωπικού που είναι ήδη τοποθετημένο στη μεθόριο.
Ο Νουνιές ανέφερε επίσης την ενεργοποίηση «Συνοριακής Δύναμης ταχείας επέμβασης» και εναέρια επιτήρηση με drones, καθώς και τρία αεροσκάφη της Συνοριακής Αστυνομίας και εντατικοποίηση των ελέγχων στα τρένα από την Ισπανία προς τη Γαλλία. Παρίσι και Λονδίνο δήλωσαν έτοιμα να συνδράμουν την Ισπανία, μεταξύ άλλων μέσω της ευρωπαϊκής υπηρεσίας συνοριοφυλακής Frontex.
Για τον αναγνώστη στην Ελλάδα, χώρα με δικές της ισχυρές πιέσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, η κρίση στη Θέουτα αναδεικνύει εκ νέου τα όρια της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και το πώς μια τοπική έξαρση μπορεί ταχύτατα να δοκιμάσει το ίδιο το οικοδόμημα του Σένγκεν.
Πιστεύετε ότι η ΕΕ πρέπει να στηρίξει έμπρακτα την Ισπανία ή δικαιολογούνται οι εκκλήσεις για αυστηρότερους ελέγχους στα σύνορα; Πείτε μας τη γνώμη σας.
