Το ηφαίστειο Φουέγκο —που σημαίνει «φωτιά» στα ισπανικά— είναι ένα στρωματοηφαίστειο ύψους 3.763 μέτρων και θεωρείται το πιο ενεργό ηφαίστειο της κεντρικής Αμερικής. Βρίσκεται σε απόσταση περίπου 35 έως 40 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά της Πόλης της Γουατεμάλας και μόλις 16 χιλιόμετρα από την αποικιακή Αντίγκουα, δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Αυτόν ακριβώς τον «κολοσσό» ξαναζωντάνεψε μια σφοδρή έκρηξη, που οδήγησε τις αρχές να κηρύξουν συναγερμό, να εκκενώσουν οικισμούς και να κλείσουν βασικό οδικό άξονα της περιοχής.
- Η υπηρεσία διαχείρισης καταστροφών Conred κήρυξε αρχικά «πορτοκαλί» συναγερμό σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια «κόκκινο», το ανώτατο επίπεδο.
- Εκκενώθηκαν τουλάχιστον δύο κοινότητες και ανεστάλη η λειτουργία σχολείων κοντά στο ηφαίστειο.
- Το Φουέγκο εκλύει λάβα, αέρια και τεράστια σύννεφα τέφρας, με πυροκλαστικά ρεύματα στις πλαγιές του.
Σύμφωνα με τις αρχές, το Φουέγκο «ξύπνησε» το πρωί της Δευτέρας και η ένταση της έκρηξης αυξήθηκε στη διάρκεια της νύχτας. Η κυβερνητική υπηρεσία που παρακολουθεί τη δραστηριότητά του ανέφερε ότι πυροκλαστικά ρεύματα —ποτάμια αερίων, ηφαιστειακής τέφρας και θραυσμάτων πετρωμάτων— συνέχιζαν να ρέουν στη νοτιοανατολική πλαγιά νωρίς την Τρίτη.
Από τον «πορτοκαλί» στον «κόκκινο» συναγερμό
Η Conred εξέδωσε αρχικά «πορτοκαλί συναγερμό (κίνδυνος)» σε εθνικό επίπεδο —ένα επίπεδο πριν από τον κόκκινο— ξεκινώντας ήδη από το προηγούμενο βράδυ την εκκένωση δύο γειτονικών οικισμών. Στη συνέχεια το επίπεδο αναβαθμίστηκε σε «κόκκινο», το υψηλότερο, για τις περιφέρειες Σακατεπέκες, Τσιμαλτενάνγκο και Εσκουίντλα.
«Αν διαταχθεί εκκένωση ή αν οι συνθήκες θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή σας, ακολουθήστε την αρχή της αυτο-εκκένωσης», δήλωσε η εκπρόσωπος της Conred, Βαλέρια Ουρίσαρ, σε βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η κυβέρνηση ανέστειλε τα μαθήματα στα σχολεία κοντινών κοινοτήτων και έκλεισε τον δρόμο που περνά γύρω από το ηφαίστειο και συνδέει τη νότια Γουατεμάλα με την Αντίγκουα, η οποία έχει ενταχθεί από την UNESCO στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. Η Conred προέτρεψε πολίτες και επισκέπτες να κρατούν κλειστά παράθυρα και πόρτες και να μην πλησιάζουν τις χαράδρες ή τις πλαγιές του ηφαιστείου, το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει γίνει δημοφιλές και στους πεζοπόρους.
Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η τέφρα
Το Ινστιτούτο Ηφαιστειολογίας (Insivumeh) ανέφερε στην πιο πρόσφατη έκθεσή του ότι «η ενεργή φάση» είναι ακόμη σε εξέλιξη και προειδοποίησε ότι λάβα μπορεί να κυλήσει στη νοτιοανατολική, νοτιοδυτική και νότια πλαγιά. Η στήλη τέφρας μπορεί να ξεπεράσει τα 7.000 μέτρα και, καθώς διαλύεται σε υψόμετρο 5.000-6.000 μέτρων, η τέφρα μπορεί να μετακινηθεί έως και 130 χιλιόμετρα δυτικότερα, φτάνοντας στις ακτές του Ειρηνικού. Οι αρχές ζήτησαν προληπτικά μέτρα για τις αερομεταφορές, ωστόσο το διεθνές αεροδρόμιο στην Πόλη της Γουατεμάλας λειτουργούσε κανονικά.
Μια χώρα πάνω στον «δακτύλιο της φωτιάς»
Η Γουατεμάλα βρίσκεται στον «δακτύλιο της φωτιάς» του Ειρηνικού, μια ζώνη με έντονη σεισμική και ηφαιστειακή δραστηριότητα, και το Φουέγκο έχει προκαλέσει επανειλημμένα μαζικές εκκενώσεις. Πέρυσι απομακρύνθηκαν περισσότεροι από 500 άνθρωποι όταν το ηφαίστειο εξέλυσε αέρια και τέφρα, ενώ έκρηξη το 2023 είχε οδηγήσει στην απομάκρυνση περίπου 1.200 ανθρώπων.
Η πιο τραγική ανάμνηση παραμένει η έκρηξη του 2018, όταν υπερθερμασμένη λάβα κατέκλυσε χωριά στις πλαγιές του ηφαιστείου —μεταξύ αυτών το Σαν Μιγκέλ Λος Λότες και το Ελ Ροντέο— αφήνοντας εκατοντάδες νεκρούς και αγνοούμενους. Η εμπειρία εκείνη εξηγεί γιατί οι αρχές αντιδρούν πλέον με τόσο αυστηρά προληπτικά μέτρα.
Παρακολουθείτε την εξέλιξη της ηφαιστειακής δραστηριότητας στην κεντρική Αμερική; Πείτε μας τη γνώμη σας για το πώς πρέπει να προετοιμάζονται οι κοινότητες που ζουν κοντά σε ενεργά ηφαίστεια.
