Νέα μελέτη: Πώς η γήρανση «αναπρογραμματίζει» το δέρμα

Το Ινστιτούτο Έρευνας Βιοϊατρικής της Βαρκελώνης (IRB Barcelona) αποτελεί ένα από τα ερευνητικά κέντρα που μελετούν τους μηχανισμούς της γήρανσης σε κυτταρικό και μοριακό επίπεδο. Ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τη Δρ. Guiomar Solanas —σήμερα στο Institut de Recerca Sant Joan de Déu, Pediatric Cancer Center Barcelona— και τον Δρ. Salvador Aznar Benitah περιγράφει τώρα, σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Aging, τον τρόπο με τον οποίο η γήρανση αλλάζει τη γενετική δραστηριότητα του δέρματος και προωθεί τη φλεγμονή.

Καθώς μεγαλώνουμε, το δέρμα χάνει μέρος της ικανότητάς του να αναγεννάται, να επουλώνει πληγές και να διατηρεί έναν αποτελεσματικό φραγμό απέναντι στο εξωτερικό περιβάλλον. Ανάμεσα στις αιτίες αυτής της φθοράς βρίσκεται μια χαμηλής έντασης, επίμονη φλεγμονή που συνδέεται με την ηλικία. Ωστόσο, οι μηχανισμοί που κρατούν ενεργή αυτή την αντίδραση στα κύτταρα του δέρματος δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητοί.

Δύο πρωτεΐνες αλλάζουν ρόλο μέσα στην επιδερμίδα

Η BMAL1 είναι γνωστή ως τμήμα του κιρκάδιου ρολογιού, που συντονίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού στη διάρκεια της ημέρας. Η YAP βοηθά τα κύτταρα να προσαρμόζονται σε φυσικές αλλαγές του περιβάλλοντός τους. Η μελέτη αποκαλύπτει ότι οι δύο πρωτεΐνες συνεργάζονται στην επιδερμίδα ανεξάρτητα από τους ημερήσιους ρυθμούς. Στο ώριμο δέρμα, η συνεργασία αυτή συμβάλλει στη διατήρηση της ταυτότητας και της σωστής λειτουργίας των κυττάρων.

«Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι, κατά τη γήρανση, μηχανισμοί που κανονικά διατηρούν την ομοιόσταση της επιδερμίδας αλλάζουν λειτουργία και αρχίζουν να ενισχύουν τη φλεγμονή», εξηγεί ο Aznar Benitah, ερευνητής ICREA και επικεφαλής του εργαστηρίου Βλαστικών Κυττάρων και Καρκίνου στο IRB Barcelona.

Σύμφωνα με την έρευνα, με την ηλικία οι αλλαγές στη σκληρότητα του δέρματος, μαζί με την αύξηση των φλεγμονωδών σημάτων, οδηγούν τις δύο πρωτεΐνες να συγκεντρώνονται σε περιοχές του DNA που ελέγχουν φλεγμονώδη γονίδια, αυξάνοντας τη δραστηριότητά τους.

Πώς η ερευνητική ομάδα συνδέει το σήμα IL-17 με την αντίδραση των κυττάρων

Η νέα εργασία στηρίζεται σε μελέτη του ίδιου εργαστηρίου που είχε δημοσιευθεί το 2023. Τότε η ομάδα είχε αναγνωρίσει την IL-17 ως βασικό φλεγμονώδες σήμα στη γήρανση του δέρματος. Σε πειράματα με ποντίκια, η προσωρινή αναστολή αυτής της πρωτεΐνης είχε μειώσει την επίμονη φλεγμονή και είχε καθυστερήσει ορισμένα χαρακτηριστικά που συνδέονται με τη γήρανση του δέρματος.

Η νέα έρευνα δείχνει τι συμβαίνει μέσα στα κύτταρα της επιδερμίδας όταν λαμβάνουν αυτό το σήμα, το οποίο προέρχεται από ανοσοκύτταρα του χορίου, του βαθύτερου στρώματος του δέρματος. Σύμφωνα με τα πειράματα, η IL-17 συμβάλλει στην ενεργοποίηση της YAP. Όταν η ομάδα ανέστειλε την IL-17 σε ηλικιωμένα ποντίκια, μειώθηκε τόσο η δραστηριότητα που σχετίζεται με τη YAP όσο και η έκφραση των φλεγμονωδών γονιδίων που μελετήθηκαν.

«Το 2023 αναγνωρίσαμε την IL-17 ως βασικό σήμα στη γήρανση του δέρματος. Τώρα ανακαλύψαμε πώς τα κύτταρα της επιδερμίδας αντιδρούν σε αυτό το σήμα και ενισχύουν τη φλεγμονή», εξηγεί η Júlia Bonjoch, πρώτη συγγραφέας της μελέτης.

Τι σημαίνει το εύρημα και ποια είναι τα επόμενα βήματα

Το εύρημα αποσαφηνίζει τον τρόπο με τον οποίο η γήρανση και η φλεγμονή συνδέονται στο δέρμα. Πρόκειται για βασική έρευνα που αφορά κατανόηση μηχανισμών και όχι για κάποια έτοιμη θεραπεία· τα πειράματα έγιναν σε ποντίκια και κύτταρα. Για τον αναγνώστη αυτό σημαίνει ότι, αν και τα ευρήματα φωτίζουν το πώς λειτουργεί η γήρανση του δέρματος, οποιαδήποτε πρακτική εφαρμογή απαιτεί περαιτέρω έρευνα.

Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, το επόμενο βήμα θα είναι να διερευνηθεί αν αυτός ο μηχανισμός μπορεί να ρυθμιστεί με ασφάλεια, χωρίς να διακυβεύονται οι βασικές λειτουργίες της επιδερμίδας.

Σας ενδιαφέρει η επιστήμη πίσω από τη γήρανση του δέρματος; Μοιραστείτε τη γνώμη σας για το πόσο σημαντικές θεωρείτε τέτοιες έρευνες.