«Είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι, γιατί η τεχνολογία σχεδιάστηκε με τον κλινικό γιατρό και τον ασθενή κατά νου», δηλώνει ο καθηγητής Alvaro Mata, επικεφαλής της μελέτης στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ. Η ομάδα του, από τη Σχολή Φαρμακευτικής και το Τμήμα Χημικής και Περιβαλλοντικής Μηχανικής, παρουσίασε μια νέα οδοντική γέλη που φιλοδοξεί να αναγεννά τη φθαρμένη αδαμαντίνη — τον ιστό που το ανθρώπινο σώμα δεν μπορεί να αναπληρώσει από μόνο του όταν χαθεί. Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications και ανοίγουν, σύμφωνα με τους ερευνητές, μια νέα προσέγγιση στην πρόληψη της τερηδόνας.
- Η γέλη δεν περιέχει φθόριο και βασίζεται σε πρωτεΐνες που μιμούνται τη φυσική δημιουργία αδαμαντίνης.
- Αντλεί ασβέστιο και φωσφορικά ιόντα από το σάλιο για να «χτίσει» νέο στρώμα ορυκτού ιστού.
- Οι ερευνητές ελπίζουν σε ένα πρώτο προϊόν μέσα στον επόμενο χρόνο μέσω της startup Mintech-Bio.
Οι ερευνητές περιγράφουν έναν ιστό που «συμπεριφέρεται σαν υγιής αδαμαντίνη»
Ο Dr. Abshar Hasan, μεταδιδακτορικός ερευνητής και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, εξηγεί τη λογική πίσω από το υλικό: «Η οδοντική αδαμαντίνη έχει μια μοναδική δομή, που της δίνει τις αξιοσημείωτες ιδιότητες με τις οποίες προστατεύει τα δόντια μας σε όλη τη ζωή απέναντι σε φυσικές, χημικές και θερμικές καταπονήσεις. Όταν το υλικό μας εφαρμόζεται σε απομεταλλωμένη ή διαβρωμένη αδαμαντίνη, ή σε εκτεθειμένη οδοντίνη, προάγει την ανάπτυξη κρυστάλλων με ολοκληρωμένο και οργανωμένο τρόπο, ανακτώντας την αρχιτεκτονική της φυσικής υγιούς αδαμαντίνης μας».
Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι το υλικό δοκιμάστηκε σε συνθήκες που προσομοιώνουν την καθημερινότητα: «Δοκιμάσαμε τις μηχανικές ιδιότητες αυτών των αναγεννημένων ιστών κάτω από συνθήκες που προσομοιώνουν “πραγματικές καταστάσεις”, όπως το βούρτσισμα, το μάσημα και η έκθεση σε όξινες τροφές, και διαπιστώσαμε ότι η αναγεννημένη αδαμαντίνη συμπεριφέρεται ακριβώς όπως η υγιής αδαμαντίνη».
Πώς λειτουργεί η γέλη πάνω στο δόντι
Σύμφωνα με τους ερευνητές, ο οδοντίατρος θα μπορούσε να εφαρμόσει τη γέλη γρήγορα, με διαδικασία παρόμοια με αυτή των σημερινών θεραπειών φθορίου. Η κρίσιμη διαφορά είναι ότι το νέο υλικό δεν περιέχει καθόλου φθόριο· αντ’ αυτού αποτελείται από πρωτεΐνες σχεδιασμένες να αναπαράγουν λειτουργίες των φυσικών πρωτεϊνών που καθοδηγούν τον σχηματισμό της αδαμαντίνης στη βρεφική ηλικία.
Μόλις τοποθετηθεί, η γέλη σχηματίζει μια λεπτή αλλά ανθεκτική επίστρωση που διεισδύει στην επιφάνεια και γεμίζει μικροσκοπικές ρωγμές και πόρους. Στη συνέχεια αντλεί ασβέστιο και φωσφορικά ιόντα από το σάλιο και τα αξιοποιεί για την ελεγχόμενη δημιουργία νέων κρυστάλλων — μια διαδικασία που ονομάζεται επιταξιακή ορυκτοποίηση. Έτσι οι νέοι κρύσταλλοι αναπτύσσονται ευθυγραμμισμένοι με την υπάρχουσα δομή του δοντιού, συνδεόμενοι με τον φυσικό ιστό αντί να σχηματίζουν μια ξεχωριστή, κακώς οργανωμένη επίστρωση.
Γιατί η απώλεια αδαμαντίνης είναι τόσο δύσκολο πρόβλημα
Η αδαμαντίνη είναι το σκληρό εξωτερικό κάλυμμα που θωρακίζει τα δόντια από την πίεση, τις θερμοκρασιακές μεταβολές, τα οξέα και την καθημερινή φθορά. Παρότι είναι ο σκληρότερος ιστός του ανθρώπινου σώματος, δεν περιέχει ζωντανά κύτταρα και δεν μπορεί να αυτοεπιδιορθωθεί μόλις χαθεί. Εδώ βρίσκεται και η ουσία της καινοτομίας: τα υπάρχοντα προϊόντα, όπως τα βερνίκια φθορίου και οι θεραπείες επαναμεταλλοποίησης, ενισχύουν την υπολειπόμενη αδαμαντίνη ή μειώνουν τα συμπτώματα, όμως δεν αντικαθιστούν την αρχική δομή.
Η βλάβη της αδαμαντίνης συνδέεται με τερηδόνα και άλλες οδοντικές παθήσεις που αφορούν σχεδόν το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ η κακή στοματική υγεία έχει συσχετιστεί με ευρύτερα προβλήματα, όπως ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Πιθανή ανακούφιση και για την ευαισθησία των δοντιών
Το υλικό ενδέχεται να βοηθήσει και όσους έχουν εκτεθειμένη οδοντίνη — το μαλακότερο στρώμα κάτω από την αδαμαντίνη, που αποκαλύπτεται όταν φθείρεται το εξωτερικό κάλυμμα ή υποχωρούν τα ούλα. Επειδή η οδοντίνη περιέχει μικροσκοπικούς σωληνίσκους που οδηγούν προς τα νεύρα, η έκθεσή της προκαλεί έντονη ευαισθησία στη ζέστη, το κρύο, τη γλύκα ή την αφή. Εφαρμοζόμενη εκεί, η γέλη μπορεί να αναπτύξει ένα στρώμα ορυκτού ιστού που μοιάζει με αδαμαντίνη, μειώνοντας την ευαισθησία και δημιουργώντας παράλληλα μια πιο ανθεκτική επιφάνεια για οδοντικές αποκαταστάσεις.
Το επόμενο βήμα: από το εργαστήριο στην αγορά
Ο καθηγητής Mata τονίζει την προοπτική εφαρμογής: «Είναι ασφαλής, μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα και γρήγορα, και είναι επεκτάσιμη. Επίσης, η τεχνολογία είναι ευέλικτη, κάτι που ανοίγει τη δυνατότητα να μεταφραστεί σε πολλαπλά είδη προϊόντων, ώστε να βοηθήσει ασθενείς κάθε ηλικίας». Και προσθέτει: «Έχουμε ξεκινήσει αυτή τη διαδικασία με την startup μας Mintech-Bio και ελπίζουμε να έχουμε ένα πρώτο προϊόν έως τον επόμενο χρόνο· αυτή η καινοτομία θα μπορούσε σύντομα να βοηθά ασθενείς παγκοσμίως».
Επειδή η γέλη μπορεί να εφαρμοστεί γρήγορα και να παραχθεί σε κλίμακα, οι ερευνητές θεωρούν ότι θα μπορούσε να ενσωματωθεί σε διάφορα οδοντικά προϊόντα, από επαγγελματικές θεραπείες έως λύσεις για τη διάβρωση της αδαμαντίνης.
Θα εμπιστευόσασταν μια γέλη που «ξαναχτίζει» την αδαμαντίνη αντί για τα κλασικά σφραγίσματα; Μοιραστείτε τη γνώμη σας στα σχόλια.
