Κύμα ανακλήσεων τροφίμων στις ΗΠΑ ανησυχεί τους καταναλωτές

Ένα ασυνήθιστα φορτωμένο καλοκαίρι σε θέματα ασφάλειας τροφίμων βιώνουν φέτος οι ΗΠΑ. Μια μαζική επιδημία κυκλοσπορίασης που συνδέθηκε με μαρούλι iceberg προκάλεσε 10.930 επιβεβαιωμένα κρούσματα, 454 νοσηλείες και δύο θανάτους, ενώ παράλληλα καταγράφηκαν σαλμονέλα σε αυγά και πιπεριές τζαλαπένιο, καθώς και E. coli σε κατεψυγμένα βατόμουρα. Σε αυτά προστέθηκε πλήθος ανακλήσεων προϊόντων — από ψωμί με πιθανά μεταλλικά θραύσματα έως μπάρες φρούτων με ίχνη γυαλιού. Το ερώτημα που κυριαρχεί, τόσο στους καταναλωτές όσο και στους ειδικούς, είναι κατά πόσο πρόκειται για πραγματική επιδείνωση ή για καλύτερη ανίχνευση προβλημάτων που πάντα υπήρχαν.

Το καλοκαίρι είναι παραδοσιακά η πιο επικίνδυνη εποχή

Το φαινόμενο δεν είναι, από μόνο του, πρωτόγνωρο. Όπως εξηγεί ο Craig Hedberg, καθηγητής και επιδημιολόγος τροφιμογενών νοσημάτων στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, το καλοκαίρι είναι κατά κανόνα η πιο πολυάσχολη περίοδος για τις τροφικές λοιμώξεις, με επιδημίες σε φύτρα, μούρα και φρέσκα λαχανικά να επαναλαμβάνονται χρόνο με τον χρόνο.

Αυτό που ξεχωρίζει το 2026, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι το μέγεθος της κυκλοσπορίασης — «μια τάξη μεγέθους μεγαλύτερο από οτιδήποτε έχουμε δει τα προηγούμενα χρόνια». Σύμφωνα με έκθεση της US PIRG, η επιδημία που συνδέθηκε με το μαρούλι ενδέχεται να αποτελεί την τρίτη μεγαλύτερη καταγεγραμμένη επιδημία τροφιμογενούς νόσου στη χώρα.

Μια αλυσίδα ανακλήσεων που άγγιξε δεκάδες προϊόντα

Λίγες εβδομάδες αφότου η Taylor Farms ανακάλεσε μαρούλι iceberg εν μέσω της επιδημίας κυκλοσπορίασης, ο FDA προχώρησε στην ανάκληση πάνω από ενός εκατομμυρίου αυγών που ενδεχομένως είχαν μολυνθεί με σαλμονέλα. Τα αυγά, προερχόμενα από την Midwest Poultry Services, είχαν διανεμηθεί στην αλυσίδα Kroger και σε μικρότερα καταστήματα στον νότο και τον νοτιοδυτικό τομέα των ΗΠΑ.

Στη συνέχεια, η Taylor Farms απέσυρε πάνω από δώδεκα προϊόντα που περιείχαν τζαλαπένιο — μεταξύ αυτών γκουακαμόλε, σάλτσα σάλσα και ντιπ για τάκος — αφού ο προμηθευτής της, Coast Citrus Distributors, ανακάλεσε φρέσκες πιπεριές λόγω μόλυνσης με σαλμονέλα. Παράλληλα, κατεψυγμένα βατόμουρα και ανάμεικτα μούρα που πωλούνταν στα καταστήματα Publix σε πολλές πολιτείες ανακλήθηκαν για κίνδυνο E. coli, ενώ ορισμένες μπάρες φρούτων της Outshine αποσύρθηκαν λόγω πιθανών θραυσμάτων γυαλιού. Ακόμη και τροφές για σκύλους και σταγόνες ματιών επηρεάστηκαν από πρόσφατες ανακλήσεις.

Γιατί οι αριθμοί των ανακλήσεων μπορεί να παραπλανούν

Ο υψηλός αριθμός ανακλήσεων δεν σημαίνει απαραίτητα και ισάριθμα ξεχωριστά προβλήματα. Η Jennifer McEntire, ιδρύτρια της συμβουλευτικής εταιρείας Food Safety Strategy, επισημαίνει ότι όταν ένα μολυσμένο συστατικό χρησιμοποιείται σε πολλά τρόφιμα, κάθε τελικό προϊόν μπορεί να ενεργοποιήσει τη δική του ανάκληση.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της California Dairies, που τον Απρίλιο ανακάλεσε ορισμένες παρτίδες σκόνης γάλακτος και βουτυρόγαλου λόγω πιθανής μόλυνσης με σαλμονέλα. Επειδή τα προϊόντα είχαν πωληθεί σε χονδρεμπόρους και βιομηχανίες, η ανάκληση διαχύθηκε σε ολόκληρο τον κλάδο, οδηγώντας στην απόσυρση περισσότερων από δώδεκα προϊόντων — από πατατάκια έως μείγματα καρυκευμάτων.

Σύμφωνα με στοιχεία του Poynter Institute, έως τις 31 Ιουλίου είχαν καταγραφεί 122 ανακλήσεις τροφίμων και ποτών, έναντι 135 την αντίστοιχη περίοδο του 2025 και 146 το 2024. «Μόλις περάσαμε το καλοκαίρι, το οποίο για διάφορους λόγους τείνει να έχει περισσότερες τροφιμογενείς επιδημίες», σημειώνει ο Edward Dudley, καθηγητής επιστήμης τροφίμων στο Penn State. Όπως προσθέτει, η αυξημένη προβολή τέτοιων περιστατικών από τα ΜΜΕ ενισχύει την ενημέρωση του κοινού, χωρίς κατ’ ανάγκη να αντανακλά ανησυχητική αύξηση του κινδύνου.

Καλύτερα εργαλεία ανίχνευσης φέρνουν στην επιφάνεια περισσότερα κρούσματα

Ένας από τους λόγους που τα προβλήματα φαίνονται πιο ορατά είναι ότι πλέον εντοπίζονται ευκολότερα. Τα τελευταία πέντε έως δέκα χρόνια, τα εργαστήρια δημόσιας υγείας χρησιμοποιούν ολοένα και περισσότερο την αλληλούχιση ολόκληρου του γονιδιώματος (whole-genome sequencing), μια τεχνική που επιτρέπει να συνδεθούν φαινομενικά μεμονωμένα κρούσματα σαλμονέλας ή E. coli μέσω του γενετικού τους «αποτυπώματος». Αυτό σημαίνει ότι επιδημίες που παλαιότερα θα περνούσαν απαρατήρητες, σήμερα αναγνωρίζονται και ανακοινώνονται.

Το ερώτημα των περικοπών και τι ακολουθεί

Πέρα από τις χρόνιες αδυναμίες του συστήματος τροφίμων, στο προσκήνιο έχουν έρθει και οι περικοπές προσωπικού σε ομοσπονδιακό επίπεδο, που εγείρουν ερωτήματα για το αν έχει αποδυναμωθεί η εποπτεία της ασφάλειας τροφίμων. Ο Darin Detwiler, ομότιμος καθηγητής στο Northeastern και επίκουρος καθηγητής στη Νομική Σχολή του Michigan State, αναφέρει ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν πως «η δραστηριότητα ανακλήσεων είναι όντως αυξημένη», αλλά είναι «πολύ νωρίς για να γνωρίζουμε» αν η φετινή χρονιά θα ξεπεράσει το 2025.

«Μια χούφτα πολύ μεγάλων ανακλήσεων μπορεί να εκθέσει πολύ περισσότερους καταναλωτές από δεκάδες μικρότερα περιστατικά», τονίζει ο Detwiler.

Το μέγεθος του κύματος αποτυπώνεται και στην πράξη: ο δικηγόρος ασφάλειας τροφίμων Bill Marler, με 33 χρόνια εμπειρίας σε υποθέσεις ατόμων που αρρώστησαν από τρόφιμα, δηλώνει ότι φέτος έχει τόσες πολλές υποθέσεις ώστε, για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, διευρύνει την ομάδα του προσλαμβάνοντας νέο δικηγόρο και βοηθούς. «Ως καταναλωτής, το κοιτάς και σκέφτεσαι: μα τι στο καλό είναι ασφαλές να φας;» λέει ο Marler.

Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι μόνο υγειονομικός αλλά και ζήτημα εμπιστοσύνης. Όπως προειδοποιεί ο Detwiler, όταν οι ειδοποιήσεις ανάκλησης γίνονται μέρος του καθημερινού «θορύβου», ο κόσμος μπορεί να πάψει να δίνει σημασία — «εκεί η κόπωση από τις ανακλήσεις μπορεί να μετατραπεί σε κόπωση εμπιστοσύνης».

Έχετε αλλάξει τις συνήθειές σας στα ψώνια ή στη διατροφή σας εξαιτίας των ανακλήσεων τροφίμων; Μοιραστείτε μαζί μας την εμπειρία και τις ανησυχίες σας.