Μελέτη: Οι Βρετανοί βουλευτές υπερεκτιμούν την αντίθεση στο κλίμα

Βουλευτές που εκπροσωπούν τα τρία μεγαλύτερα κόμματα στη βρετανική Βουλή των Κοινοτήτων υπερεκτιμούν κατά πολύ το πόσο αντιτίθεται το κοινό σε βασικές πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό προκύπτει από μελέτη του Πανεπιστημίου του Κέμπριτζ, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Communications Sustainability. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι πρόκειται ενδεχομένως για την πρώτη τεκμηριωμένη με δεδομένα ένδειξη ενός «κύκλου σιωπής» στο Ουέστμινστερ, όπου η στρεβλή αντίληψη των πολιτικών για το τι πιστεύει η κοινή γνώμη μπορεί να μειώσει την πολιτική στήριξη σε ένα μέτρο.

Πώς στήθηκε η έρευνα και τι μέτρησε

Οι συγγραφείς της μελέτης, από το El-Erian Institute of Behavioural Economics and Policy και το Cambridge Political Psychology Lab του πανεπιστημίου, ρώτησαν 100 εν ενεργεία βουλευτές πώς πιστεύουν ότι αισθάνονται οι ψηφοφόροι και οι υπόλοιποι κοινοβουλευτικοί σχετικά με πολιτικές μείωσης των εκπομπών άνθρακα. Στη συνέχεια σύγκριναν τις εκτιμήσεις αυτές με δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης που είχαν διεξαχθεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά.

Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει να μετρηθεί όχι απλώς η άποψη των πολιτικών, αλλά το χάσμα ανάμεσα σε αυτό που νομίζουν ότι θέλει το κοινό και σε αυτό που πραγματικά δείχνουν οι δημοσκοπήσεις — ένα χάσμα που, όπως προκύπτει, καθορίζει ποια μέτρα θεωρούνται πολιτικά «εφικτά».

Το χάσμα ανάμεσα στην αντίληψη και την πραγματικότητα

Στην πρόταση για διάθεση επιχορηγήσεων ή δανείων για βελτίωση της μόνωσης σε όλα τα νοικοκυριά με ενεργειακή απόδοση κατηγορίας C ή χαμηλότερης, οι βουλευτές εκτίμησαν συλλογικά την αντίθεση του κοινού γύρω στο 18% — πάνω από τριπλάσια από το πραγματικό επίπεδο, που ήταν μόλις 6%.

Όταν ρωτήθηκαν για την αναδιαμόρφωση της φορολογίας των προϊόντων ώστε να διαφοροποιείται ανάλογα με την περιβαλλοντική επιβάρυνση, οι βουλευτές θεώρησαν ότι η αντίθεση αγγίζει το 38%, σχεδόν διπλάσια από το 20% που έδειχναν οι δημοσκοπήσεις.

«Βουλευτές από διαφορετικά κόμματα, τόσο υπέρμαχοι όσο και αντίπαλοι των κλιματικών πολιτικών, υπερεκτιμούν με συνέπεια την αντίθεση του κοινού», τόνισε η επικεφαλής της μελέτης, Dr. Lisa-Maria Tanase.

Όπως εξήγησε, το εύρημα δεν μπορεί να αποδοθεί σε ευσεβείς πόθους ή στην προβολή της προσωπικής κοσμοθεωρίας των πολιτικών: ακόμη και βουλευτές που στηρίζουν ένα μέτρο πιστεύουν κατά μέσο όρο ότι το κοινό είναι πιο αντίθετο απ’ ό,τι πραγματικά είναι. Η ίδια μιλά για ένα φαινόμενο «παραμορφωτικού καθρέφτη», μέσα από τον οποίο οι πολιτικοί βλέπουν μια στρεβλή εικόνα της κοινής γνώμης, εν μέρει επειδή τα κοινωνικά και τα παραδοσιακά μέσα προβάλλουν δυσανάλογα τις πιο ηχηρές μερίδες της κοινωνίας.

Η «ψευδής πόλωση» που φουσκώνει τις διαφορές

Οι βουλευτές θεωρούν επίσης το εκλογικό σώμα πολύ πιο πολωμένο γύρω από τις πολιτικές μηδενικού ισοζυγίου άνθρακα («net zero») απ’ ό,τι πραγματικά είναι. Ενώ οι δημοσκοπήσεις έδειχναν διαφορά 12 ποσοστιαίων μονάδων στη στήριξη μεταξύ ψηφοφόρων των Εργατικών και των Συντηρητικών, οι βουλευτές την εκτίμησαν στις 25 μονάδες περίπου.

Ανάλογα, τη διαφορά ανάμεσα σε ψηφοφόρους των Φιλελευθέρων Δημοκρατών και των Συντηρητικών οι πολιτικοί την τοποθέτησαν στις 30 μονάδες, όταν οι δημοσκοπήσεις έδειχναν μόλις 14. Η «ψευδής πόλωση» ήταν πιο έντονη για τους ψηφοφόρους των Συντηρητικών: οι βουλευτές υπερεκτίμησαν τη διαφορά τους από τον μέσο πολίτη περίπου κατά πέντε φορές, θεωρώντας τους κατά 12,6 μονάδες λιγότερο υποστηρικτικούς, τη στιγμή που η πραγματική διαφορά ήταν μόλις 2,5 μονάδες.

Το εύρημα αυτό έχει πρακτική σημασία: προηγούμενες μελέτες, σημειώνει η Tanase, δείχνουν ότι οι υπερβολικές αντιλήψεις περί πόλωσης μειώνουν τη διάθεση των πολιτικών να συνομιλήσουν διακομματικά. Παράλληλα, όσοι Συντηρητικοί ψηφοφόροι τάσσονται υπέρ της περιβαλλοντικής προστασίας κινδυνεύουν να αισθανθούν ότι δεν εκπροσωπούνται σωστά.

Ο «κύκλος σιωπής» που περιορίζει τη δημόσια στήριξη

Η μελέτη διαπίστωσε ότι η αντίληψη των βουλευτών για τη λαϊκή στήριξη ενός «πράσινου» φόρου προϊόντων προέβλεπε τη διάθεσή τους να τον υπερασπιστούν δημόσια — ακόμη κι όταν συνυπολογιζόταν η προσωπική τους πεποίθηση για το μέτρο. Όσοι πίστευαν ότι η στήριξη ήταν χαμηλή ήταν κατά μέσο όρο λιγότερο πρόθυμοι να μιλήσουν υπέρ του. Το ίδιο ίσχυε και για την εκτίμησή τους σχετικά με το πόσοι συνάδελφοί τους θα στήριζαν το μέτρο.

Αυτό, σύμφωνα με την ερευνήτρια, συνιστά ένδειξη ενός «κύκλου σιωπής»: η εντύπωση χαμηλής στήριξης, είτε στο εκλογικό σώμα είτε στο ίδιο το Κοινοβούλιο, μειώνει τη διάθεση να μιλήσει κανείς υπέρ μιας πολιτικής, ακόμη κι αν την υποστηρίζει. Το φαινόμενο, πάντως, ήταν εξαρτημένο από το εκάστοτε μέτρο, καθώς δεν εντοπίστηκε στην περίπτωση των επιδοτήσεων μόνωσης.

Οι βουλευτές δεν υπερεκτίμησαν μόνο την αντίθεση, αλλά και υποτίμησαν τη στήριξη: κατά 14,9 μονάδες για τον περιβαλλοντικό φόρο προϊόντων και κατά 7,1 μονάδες για την πολιτική ενεργειακής απόδοσης, ήτοι περίπου 11 μονάδες κατά μέσο όρο συνολικά.

Τι δείχνει η μελέτη για τη συνέχεια

Οι ερευνητές θέλησαν να δουν αν η απλή παροχή σωστής πληροφορίας μπορεί να διορθώσει αυτές τις εσφαλμένες αντιλήψεις. Ανέθεσαν τυχαία στους μισούς βουλευτές να λάβουν τα πραγματικά δεδομένα των δημοσκοπήσεων και έπειτα τους ζήτησαν να εκτιμήσουν τη στήριξη για ένα άλλο σύνολο κλιματικών πολιτικών. Η παρέμβαση μετακίνησε ελάχιστα τον δείκτη προς πιο ακριβείς εκτιμήσεις — ένδειξη του πόσο ισχυρές και ανθεκτικές είναι αυτές οι παρανοήσεις.

Το συμπέρασμα έχει ευρύτερη σημασία και πέρα από τη Βρετανία: αν οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι λειτουργούν με στρεβλή εικόνα της κοινής γνώμης, τότε το φάσμα των μέτρων που θεωρούν πολιτικά εφικτά συρρικνώνεται τεχνητά. Όπως σημειώνει η Tanase, η υπερεκτίμηση της αντίθεσης τείνει να παράγει μεγαλύτερη πολιτική αποστροφή στο ρίσκο απ’ ό,τι η απλή υπόθεση ότι το κοινό είναι αδιάφορο.

Πιστεύετε ότι οι εκλεγμένοι αντιπρόσωποι αντιλαμβάνονται σωστά τη στάση των πολιτών απέναντι στα μέτρα για το κλίμα; Μοιραστείτε τη γνώμη σας στα σχόλια.