Στη γειτονιά Hell’s Kitchen του Μανχάταν, η αυλή του δημόσιου σχολείου Adolph S. Ochs δεν θυμίζει σε τίποτα την παλιά της εικόνα. Δέντρα σχηματίζουν σκιά, ζωγραφισμένες θαλάσσιες χελώνες και πουλιά στολίζουν το δάπεδο, ενώ παιδιά θερινού σχολείου τρέχουν γύρω από ένα πράσινο γήπεδο με χλοοτάπητα. Έντεκα χρόνια πριν, ο ίδιος χώρος ήταν μια απέραντη, ακάλυπτη έκταση από μαύρη άσφαλτο. Σήμερα αποτελεί ένα από τα 420 σχολικά προαύλια σε 26 πολιτείες που, όπως αναφέρει η μη κερδοσκοπική οργάνωση Trust for Public Land (TPL), μετασχηματίζονται σε φιλόξενες οάσεις για μαθητές και κατοίκους.
- Η TPL λέει ότι βοηθά στη μετατροπή 420 σχολικών αυλών σε 26 πολιτείες των ΗΠΑ.
- Οι ακάλυπτες ασφάλτινες επιφάνειες μπορούν να ξεπεράσουν τους 140 βαθμούς Φαρενάιτ σε μέρες με 90 βαθμούς.
- Σε συνοικίες όπως το Jackson Heights του Κουίνς αναλογούν μόλις 2 τετραγωνικά πόδια χώρου πάρκου ανά κάτοικο.
Πώς ξεκινά η αλλαγή: οι ίδιοι οι χρήστες σχεδιάζουν
Ο επανασχεδιασμός μιας αυλής ξεκινά από τους ανθρώπους που τη χρησιμοποιούν. Μαθητές του κάθε σχολείου ρωτούν τους συμμαθητές τους ποια χαρακτηριστικά πάρκων προτιμούν και τι χρειάζεται πραγματικά η αυλή τους. Στη συνέχεια συνεργάζονται με αρχιτέκτονες τοπίου για να διαμορφώσουν τον σχεδιασμό, ενώ συμμετέχουν και διοικητικοί, επιστάτες, επόπτες διαλείμματος και υπεύθυνοι απογευματινών προγραμμάτων.
«Οι χρήστες είναι οι σχεδιαστές», λέει η Mary Alice Lee, που διευθύνει το πρόγραμμα παιδικών χαρών της TPL στη Νέα Υόρκη.
Τα σχέδια περιλαμβάνουν τα κλασικά — καλάθια μπάσκετ και όργανα αναρρίχησης — αλλά αναδιαμορφωμένα: άχρωμα γήπεδα ξαναβάφονται με χρωματιστά γεωμετρικά σχέδια, μπαίνουν τεχνητοί βράχοι αναρρίχησης και κορμοί δέντρων, ενώ τοιχογραφίες και ψηφιδωτά δίνουν ζωή σε τοίχους κτιρίων.
Η αυλή ως εργαλείο απέναντι στην κλιματική αλλαγή
Ο σχεδιασμός δεν αφορά μόνο την αισθητική και το παιχνίδι. Καθώς η κλιματική αλλαγή εντείνει τους επικίνδυνους καύσωνες και αυξάνει τη συχνότητα των έντονων βροχοπτώσεων σε ορισμένες πόλεις, οι πράσινες αυλές λειτουργούν και ως ασπίδα. Η αντικατάσταση της ασφάλτου με διαπερατό δάπεδο επιτρέπει στο νερό της βροχής να απορροφάται αντί να λιμνάζει, ενώ οι στέγες με βλάστηση δρουν σαν σφουγγάρια που μειώνουν τον κίνδυνο πλημμύρας.
Το όφελος είναι μετρήσιμο και στη θερμοκρασία. Σε μέρες με 90 βαθμούς Φαρενάιτ, οι ακάλυπτες ασφάλτινες επιφάνειες μπορούν να ξεπεράσουν τους 140 βαθμούς, όμως οι σκιασμένες επιφάνειες έχει βρεθεί ότι είναι τουλάχιστον 30 βαθμούς δροσερότερες.
Η κορύφωση: διήμερη σύνοδος στη Νέα Υόρκη
Στα τέλη Ιουλίου, η TPL φιλοξένησε στη Νέα Υόρκη μια διήμερη σύνοδο, φέρνοντας κοντά ηγέτες σχολικών περιφερειών, αρχιτέκτονες τοπίου και ακτιβιστές για το περιβάλλον από όλη τη χώρα. Οι κεντρικοί ομιλητές τόνισαν τα οφέλη του παιχνιδιού μέσα στη φύση και της διατήρησης των αυλών ανοιχτών στο κοινό όταν δεν λειτουργεί το σχολείο.
Βασικό μέρος της αποστολής της οργάνωσης είναι να έχει κάθε κάτοικος πρόσβαση σε ένα ποιοτικό πάρκο μέσα σε δέκα λεπτά περπατήματος από το σπίτι του. Στη Νέα Υόρκη, το πρόγραμμα «Schoolyards to Playgrounds», μια συνεργασία δημοτικών υπηρεσιών και της TPL, ανακαινίζει αυλές δημόσιων σχολείων και τις ανοίγει στις γειτονιές εκτός σχολικών ωρών.
«Όταν η αυλή είναι ανοιχτή στην κοινότητα μετά τις ώρες λειτουργίας, καλλιεργείς μια αίσθηση φροντίδας και ιδιοκτησίας», σημείωσε η Danielle Denk, υπεύθυνη της σχετικής πρωτοβουλίας της TPL.
Το ζήτημα της άνισης πρόσβασης στο πράσινο
Το πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει το κίνημα αυτό είναι η άνιση κατανομή του πράσινου. Σύμφωνα με ανάλυση της δεξαμενής σκέψης Center for American Progress, περίπου το 75% των κατοίκων των ΗΠΑ που ζουν σε περιοχές με τη μεγαλύτερη απώλεια φύσης είναι μαύροι, ισπανόφωνοι, ασιατικής ή ιθαγενικής καταγωγής. Έρευνες συνδέουν τη γειτνίαση με δεντρώδη κάλυψη με χαμηλότερα ποσοστά καρδιαγγειακών νόσων και θνησιμότητας — μια συσχέτιση που καθιστά τους πράσινους χώρους ζήτημα υγείας, όχι μόνο αναψυχής.
Οι ανισότητες αποτυπώνονται και μέσα στην ίδια πόλη. Κοντά στο Bayside του Κουίνς, κάθε κάτοικος έχει κατά μέσο όρο πάνω από 141 τετραγωνικά πόδια χώρου πάρκου μέσα σε ένα μίλι, ενώ στο Jackson Heights του ίδιου δήμου —με πλειοψηφία λατινοαμερικανικής και ασιατικής καταγωγής— αναλογούν μόλις 2 τετραγωνικά πόδια ανά άτομο.
«Δεν είναι πολυτέλεια ή προνόμιο ο πράσινος χώρος για κάποιους. Είναι δικαίωμα για όλους μας», δήλωσε ο δημοτικός σύμβουλος της Νέας Υόρκης Shekar Krishnan, του οποίου η περιφέρεια περιλαμβάνει το Jackson Heights.
Τι ακολουθεί: το εμπόδιο της χρηματοδότησης και της συντήρησης
Το μεγαλύτερο ερώτημα για τη συνέχεια παραμένει το κόστος. Η εύρεση χρηματοδότησης για την εκκίνηση ενός έργου παραμένει δύσκολη· η TPL συνεργάζεται με τις κοινότητες για δημόσιες και ιδιωτικές επιχορηγήσεις, όμως η εξασφάλισή τους διαφέρει από πόλη σε πόλη. Στη Φιλαδέλφεια, οι αυλές βελτιώθηκαν μέσω συνεργασιών με μη κερδοσκοπικούς φορείς, αλλά η μακροχρόνια συντήρηση —και ο βανδαλισμός— προσθέτουν βάρος στον προϋπολογισμό.
«Τα οφέλη υπερτερούν των μειονεκτημάτων, αλλά είμαστε μια πόλη και μια περιφέρεια με στενά οικονομικά», σημείωσε η Emma Melvin, υπεύθυνη προγράμματος πράσινων υποδομών στη σχολική περιφέρεια της Φιλαδέλφειας. Όπως πρόσθεσε συνάδελφός της κατά τη διάρκεια εργαστηρίου της συνόδου, «μερικές φορές ένα σύστημα είναι πιο εύκολο να σχεδιαστεί, αλλά πιο δύσκολο να συντηρηθεί».
Θα θέλατε να δείτε ανάλογες παρεμβάσεις στα σχολικά προαύλια της γειτονιάς σας, ανοιχτά στην κοινότητα εκτός σχολικού ωραρίου; Μοιραστείτε τη γνώμη σας.
